Nedávné volby ústředního vedení Socialistické strany arabské obrody, všeobecně známé pod názvem Baas, provázel převládající optimismus syrských občanů. Dle mnohých dochází k pozitivním posunům ve prospěch Sýrie. Radikální změny, které tyto volby přinesly, lze označit za nový začátek pro největší politickou stranu na syrské scéně po období stagnace, která měla své objektivní příčiny (zejména pak samozřejmě v důsledku tragické války). Mnozí Syřané v tomto novém začátku vidí naději na změnu politiky a řešení zhoršujících se životních podmínek a obtížné hospodářské situace v zemi v kontextu poválečné obnovy. O restartu vládnoucí syrské strany a nadějích s ním spojenými jsme hovořili s expertem v oblasti strategických studií Turkím Hasanem.
V nedávných stranických volbách došlo ke kompletní změně v ústředním vedení strany Baas. Jaký vzkaz podle Vás tyto volby vyslaly občanům?
Změna je život a v tomto případě nešlo o nic překvapivého. Předchozí vedení mělo dvě funkční období a vedlo tak stranu deset let. Po celkovém zhodnocení se dospělo k závěru, že jeho výsledky nebyly takové, jak se doufalo. Samozřejmě to má i své objektivní příčiny, jako je probíhající konflikt a ekonomické sankce. Ač se předchozí vedení snažilo, tak nesehrálo roli, v jakou doufali jak členové strany, tak syrští občané. Ke změně tedy došlo během sjezdu, kterému předcházely několik měsíců připravované stranické volby na úrovni divizí a poboček, které dospěly až do ústředního výboru, a které vedly ke zvolení nového vedení jako výsledku těchto voleb na nižších úrovních. Nové vedení získalo nejvyšší podporu v lokálních pobočkách. Je evidentní že změna má širokou podporu, a to nejen v rámci stranických struktur, ale i co se týče běžných občanů. Myslím si, že se změna ve vedení Baas setkala s výborným přijetím syrské veřejnosti, protože přišla jako výsledek voleb zdola za široké účasti. Média tyto volby pokrývala na všech úrovních a závěrečný sjezd ústředního výboru byl elektronicky monitorován. Každý člen strany, který přišel na sjezd, odevzdával svůj hlas elektronicky a výsledky se zobrazovaly na obrazovce.
Na sjezdu přednesl úvodní a závěrečný projev prezident Baššár al-Asad. Jaké body z jeho řeči byste vypíchnul?
Prezident Asad je generálním tajemníkem strany Baas, proto svými projevy sjezd zahajoval a ukončoval. Jeho úvodní projev zahrnoval tři aspekty: organizační, politický a kulturně-intelektuální. V organizačním aspektu upozorňoval na to, že strana vstupuje do nové fáze. To znamená, že představitelé, kteří nyní přebírají vedoucí funkce, nemusí nutně strávit v těchto funkcích několik let, jak tomu bylo dříve. Každé vedení od týmů přes divize, pobočky až po ústřední výbor, může být odvoláno během svolaného sjezdu. Napříště už nebude nutné čekat roky. Sjezd je možné uspořádat v řádu měsíců a když se sejde, má pravomoc stáhnout důvěru celému vedení nebo jeho části. Tolik k organizačním záležitostem. V politické rovině se prezident dotkl historie strany Baas a nutnosti tuto historickou zkušenost kriticky přezkoumat, počínaje jejím vznikem v čtyřicátých letech a zejména po převzetí moci v roce 1963. Je třeba se vyrovnat s řadou fenoménů, jakými jsou moderní liberalismus, vztah strany k islámu nebo její vztah k moci. Otázka politiky a organizace vztahu strany k moci a k občanům představuje obrovskou výzvu. Baas je vládnoucí stranou, ale každodenní praxe vedení strany musí být oddělena od moci v tom smyslu, že vládnoucí strana si ze svého nitra vyprodukuje vůdce, kteří vedou, a strana musí plánovat, organizovat a formulovat politiku a zároveň tyto vůdce sledovat a hodnotit. Například když bude ve vládě ekonomický ministr, bude ve vedení také ekonomický úřad, který bude monitorovat, co dělá ministerstvo a vláda v oblasti ekonomiky. Bude hodnotit, ale nebude zasahovat do každodenní práce ministerstva. V minulosti jsme byli zvyklí, že člen vedení přišel s příslušným ministrem a působil vedle něj. To už nyní nebude. Strana omezila svou roli na plánování, tvorbu politické strategie, kontrolu, hodnocení, aniž by přímo zasahovala do každodenního života úřadů. Jednotliví ministři ponesou napříště odpovědnost za své kroky a na základě toho jim vedení strany po určité době buď znovu dá důvěru nebo jim ji nedá.
Před volbami, během nich i po nich panoval všeobecný pocit, že dochází k zásadní změně v práci strany a k jejímu sblížení s chudšími vrstvami syrského lidu. Považujete tento pocit za pravdivý a jaká jsou Vaše očekávání pro další období, pokud jde o zlepšení ekonomických a celkově životních podmínek lidí s nízkými příjmy (a Syřanů obecně)?
Tento pocit mají členové Baas i běžní občané. Strana vládne více než šedesát let, takže zhruba osmdesát procent Syřanů nezažilo jinou vládu než vládu Baas. Nelze oddělit stranu od občanů, kvůli této zkušenosti. Druhým bodem je, že strana historicky prokázala schopnost přizpůsobit se okolnostem. Můžeme uvést řadu etap, ve kterých se strana přizpůsobila, ať už jde o období jejího založení ve čtyřicátých letech, dále v padesátých letech, v šedesátých letech a nyní. Stranická literatura ze čtyřicátých let zahrnuje všechny ekonomické a intelektuální směry: liberalismus, pravici, levici, islám, marxismus a tak dále. Všechny jsou přítomny, ale došlo ke shodě na základních principech, kterými jsou heslo strany a cíle strany. To jsou neměnné fundamentální principy, ale konkrétní obsah je dynamický a transformovatelný. Pokud se bavíme o obsahu myšlenky jednoho arabského národa na začátku, je jiný než v současnosti a jiný než v předchozí etapě. Pokud mluvíme o principech strany ztělesněných v heslu „jednota, svoboda, socialismus“, tak v padesátých letech strana předkládala koncepty bližší pracující třídě, tj. dělníkům a rolníkům. V šedesátých letech, zejména na VI. regionálním sjezdu, se vyjasnila identita strany, a to jak intelektuální, tak ekonomická. Stanovilo se, že jsme na arabské cestě k socialismu, který je vědecký a revoluční, ale vykazuje svá specifika. Po roce 1970 v rámci „nápravného hnutí“ v době zesnulého prezidenta Háfize al-Asada byl zaveden politický pluralismus a ekonomický pluralismus. Strana má schopnost přizpůsobit se realitě. Pokud hovoříme o pracující třídě, tak i v rámci našeho kulturního a náboženského dědictví figuruje koncept sociální spravedlnosti, kterému lidé rozumí. Někteří běžní lidé nechápou, co znamená pojem socialismus, ale dobře vědí, co je sociální spravedlnost, která je v zásadě obsahem socialismu. A tak strana harmonizovala svůj cíl socialismu s obecným konceptem sociální spravedlnosti. Strana se nyní přiklání na stranu pracujících a obecně chudých vrstev, aniž by ovšem zároveň opouštěla vrstvy ostatní. Strana nastoluje otázku pomoci nízkopříjmovým třídám zlepšit jejich sociální a ekonomickou situaci. Je to přirozené, protože většina stranických kádrů je z těchto tříd.
Vedoucím ekonomické kanceláře v ústředním vedení strany byl jmenován významný akademik se specializací na ekonomii a následně byl vytvořen rozsáhlý poradní tým kompetentních odborníků. Co si o tomto kroku myslíte?
Jak známo, Sýrie je již 13 let vystavena válce, která velmi poškodila syrskou ekonomiku. Jsme vystaveni tvrdým sankcím a blokádě, a nejde jenom o Caesar Act. To samozřejmě negativně ovlivnilo životní podmínky občanů. A k čemu by byl úřad, kdyby jeho hlavním zájmem nebylo zlepšit životní podmínky občanů? Smyslem existence úřadu je občan. Jak můžeme zlepšit fungování úřadu? Prezident Asad v roce 2021 ve svém inauguračním projevu hovořil o zlepšení životní situace, přestože zdrojů pod kontrolou státu je málo a zároveň jsme vystaveni této blokádě a ekonomickému embargu. Výrobní proces v mnoha syrských regionech byl narušen, respektive se dostal mimo kontrolu státu. Uvedu jednoduchý příklad: dříve jsme byli producenty ropy, plynu, pšenice a bavlny z regionu severní Sýrie (syrské Džazíry) a loni jsme bavlnu museli dovážet. Sýrie v roce 1995 vyprodukovala jeden milion osmdesát šest tisíc tun bavlny a polovinu produkce jsme vyváželi. Také jsme produkovali pět milionů tun obilí a v současné době obilí dovážíme. Produkovali jsme jsme 386 tisíc barelů ropy, z nichž jsme polovinu spotřebovali a přebytek vyváželi do zahraničí. Nyní dovážíme ropu za 2,7 miliardy dolarů. Taková je současná situace, protože zdrojů, které jsou fakticky přítomné v rukou státu, je málo. Jak pan prezident řekl při skládání přísahy: Musíme se zaměřit na roztočení výrobního cyklu. Jak jej lze roztočit? Musíme zajistit elektřinu, pak zemědělství a průmysl. Energetika potřebuje ropu a plyn a my kontrolujeme těžbu jednoho a půl milionu metrů krychlových plynu denně, zatímco před válkou jsme dosahovali 22 milionů metrů krychlových. A dále: pokud jsme v minulosti produkovali 360 tisíc barelů ropy a naše produkce klesla na 22 tisíc barelů, nutí nás to nakupovat ropné deriváty v tvrdé měně. Proto k roztočení kola produkce potřebujeme podpůrné prostředky, protože zemědělství a průmysl potřebují své dodávky a také výrobu elektřiny. Trendem byla oprava elektráren, nová výroba plynu a zároveň spoléhání na obnovitelné zdroje energie při výrobě elektřiny. Stát to dělá prostřednictvím zřízení stanic se solární a větrnou energií, a vedle toho občané instalují solární panely ve svých domech či průmyslových a obchodních zařízeních. Doufáme proto, že dosáhneme lepších výsledků, a věříme, že embargo je tím, co brání plnému obnovení výrobního cyklu. Ale v zásadě se vláda snaží řídit kolo výroby, aby zvýšila životní úroveň občanů. Životní podmínky občanů jsou obtížné a trpí všichni Syřané. Situace se nemůže zlepšit, dokud se nerestartuje celý výrobní cyklus – průmysl, zemědělství, výroba elektřiny a tak dále. Pro ekonomiku jsou klíčové i další položky, jejichž produkci je třeba obnovit. Například největší množství oliv je v Idlibu a Afrínu, které jsou pod okupací Turků a teroristických skupin a musí se vrátit pod kontrolu státu. Obnovením suverenity syrského státu na jeho území se obnoví hospodářské zdroje a výroba. Dodávkami pšenice, energie, zemědělských produktů i vody ze severovýchodní Sýrie se obnoví výrobní cyklus, a tím se zlepší životní situace všech Syřanů. Zlepšení životní situace neleží pouze na státu, ale také na soukromém sektoru v partnerství s veřejným sektorem. Tento úkol je společný všem.
Sýrie aktuálně také prochází volbami do Lidového shromáždění, jichž se svou plnou vahou a velikostí na syrské scéně účastní strana Baas. Co očekáváte od těchto voleb? Dočká se syrský občan změny v řešení svých naléhavých problémů?
Doufám, že Lidové shromáždění bude v tomto volebním období plnit svou roli efektivněji než dosud. Ale v zásadě, protože jsme v nové etapě, která začala v prosinci loňského roku od počátku stranických voleb, jde o nové milníky v rámci státu. Prvním milníkem jsou stranické volby. Mohu konstatovat, že to, co se stalo ve stranických volbách, se nyní promítá do voleb do zákonodárného sboru. Budeme svědky skutečných parlamentních voleb, protože strana opustila dřívější praxi. Před chvílí jsme mluvili o tom, jaký vztah mají Syřané k straně Baas jako vládnoucí straně a že téměř celý svůj život prožili s její existencí jako vládnoucí strany. Po vyhlášení dekretu o parlamentních volbách samotná strana svolala vnitrostranické volby. Dříve se lidé ptali: “Jak jste mohli dostat toho a toho na místo poslance Lidového shromáždění, když je neschopný?” Odpovědnost byla kladena na vedení strany. „Jak se to stalo? Kdo s tím člověkem přišel?“ Nyní, aby nebylo možné říci, že došlo k protlačení nějakého člověka, k nějakému zásahu nebo k nějakému nabádání, tak probíhá proces stranických konzultací a vnitrostranických voleb. To je obtížné, protože pobočka funguje v rámci jednoho volebního obvodu, jinými slovy celý guvernorát je jeden volební obvod, a tím se rozšířila účastnická základna. Existuje volební výbor, který na tyto volby dohlíží, takže pokud dříve bylo možné, aby vedení pobočky nominovalo svoji preferovanou skupinu do Lidového shromáždění, tato záležitost skončila. Způsob nominace je jasný a základna, na níž stojí, je nyní mnohem širší než na volebních schůzích ústředního vedení. Zúčastní se celé týmy, oddíly, organizace, volby budou elektronické a bude určeno, kdo získá nejvyšší počet hlasů. Ten bude kandidátem strany a za jeho nominaci budou zodpovědné stranické základny. Chybovost bude výrazně menší, protože i ty nejhorší volby jsou pořád lepší než jakékoliv jmenování. Jmenování je výrazem vůle konkrétních zájmových subjektů, a i když třeba přivede na některé posty dobré lidi, volby jsou stále lepší a čistší. Neříkám, že všichni v minulosti byli špatní, ale myslím si, že tento způsob, který byl zvolen, určí jasně kandidáty strany a ti budou na Listině národní jednoty, což je férovější. Pokud volby stoprocentně nesplní očekávání občanů, i přesto budou lepší než jakýkoli jiný způsob a tato první zkušenost, jakkoliv nedokonalá, bude základnou, na níž budeme stavět a překonávat chyby ve všech nadcházejících volbách.
Prezident a generální tajemník strany Asad ve svém projevu uvedl, že to, co se děje, není nějaká perestrojka, jak někteří mohou tvrdit. Jiní říkají, že jde o nový korektivní pohyb na cestě strany. Jak to vidíte Vy?
Myslím si, že to není nápravné hnutí a není to perestrojka jako za Gorbačova, zejména proto, že si pamatujeme, jak Gorbačovova perestrojka vedla k tragédii v podobě rozpadu Sovětského svazu. Tyhle otázky se řešily ve straně i mezi lidmi, a my jsme o tom psali po celá léta. Není to nějaké „opravné“ hnutí. Jak jsem řekl, strana má schopnost se přizpůsobit a adaptovat. Faktický obsah základního hesla strany, které bylo vzneseno na zakládajícím sjezdu, je nyní poněkud odlišný, než byl dříve. Mluvil jsem o konstantě a proměnné. I čtení náboženských a filozofických textů se mění v průběhu času na základě nových skutečností a změn. Je tu nová dynamika a my nemůžeme zůstat v zajetí myšlenek z roku 1948. Ideje můžou zůstat pravdivé ve své podstatě, ale výklad těchto idejí se čas od času mění. Ani posvátné texty v tomto nejsou výjimkou. Říkal jsem, že strana Baas prošla několika etapami (etapou založení, etapou padesátých let, v níž se hovořilo o arabském socialismu, etapou šedesátých let v rámci Národního vedení a prozatímní platformy, etapou nápravného hnutí a etapou prezidenta Baššára al-Asada, která se liší od všech předchozích. Je přirozené, že se strana mění a obnovuje, zůstává ale tím, kdo vede proces změn, a kdo říká, že se nyní mění obsah a mění se koncepce. Musíme rozvíjet stranický život a rozvíjet ekonomické a politické koncepce, filozofické a kulturní myšlenky a vztahy v rámci společnosti. Před chvílí jste se mě ptal na pracující třídy a já jsem Vám řekl, že strana neopustí ani ostatní třídy. Strana je pro všechny třídy, ale je výrazně na straně chudých tříd, protože potřebuje sociální rovnováhu. V mnoha kapitalistických i socialistických zemích, ať už mluvíme na jedné straně třeba o Číně a na druhé třeba o Švédsku, existuje něco, čemu říkáme sociální spravedlnost. Pokud se v některých zemích hovoří o marxismu a komunismu, nazýváme je socialistickými kvůli konceptu sociální spravedlnosti.
Co naznačuje, že se strana hodně soustředí na kontrolní a revizní výbor, jak si všimli různí pozorovatelé?
Známé arabské rčení zní: “Kdo uzdraví zkaženou sůl?“ Baas je strana vládnoucí po desetiletí a Syřané v předchozích i současných etapách spoléhají na její roli, i když je součástí Pokrokové národní fronty, a máme zde tradiční sesterské strany, a také nově založené strany v době války a aktuálně vznikající strany. Celkem se jedná o třiatřicet stran. Je tedy přirozené, že pokud má strana tuto roli, je nutné dbát na její čistotu a udržovat stranu organizačně, administrativně i finančně a je přirozené mít kontrolní a revizní komisi, která se o stranu stará. Když se dodá zdravá sůl straně, projeví se to na zbytku společnosti. Je pravda, že podle nové ústavy z roku 2012 se musíme přizpůsobit zrušení článku 8 stanovícího vůdčí úlohu strany ve státě a společnosti a stát se normální vládnoucí stranou jako je tomu ve zbytku světa. Pokud se strana nedokáže očistit, udržet a ochránit, nebude schopna vést stát. Aby byla strana čistá a transparentní, musí být chyby okamžitě rozpoznány a odstraněny. Na tomto sjezdu byl aktivován revizní a kontrolní výbor, který dostal organizační pravomoci. Hlavním úkolem výboru je finanční kontrola a finanční audit stranických výdajů, stranických lídrů a stranických kanceláří a poboček. Tato agenda svěřená výboru je významnou součástí nové fáze, do které vstupujeme.
Velice Vám děkujeme za čas, který jste nám věnoval, a za bohaté informace, které jsme získali.
Děkuji Vám, vedení Vašeho média i přátelskému českému lidu.
Rozhovor pořídil náš damašský dopisovatel Júnus an-Násir.
حصريا لموقع ريبلد سيريا التشيكي : الباحث الاستراتيجي تركي حسن يتحدث حول البعث في سورية
دمشق – يونس أحمد الناصر
رافق الانتخابات الأخيرة للقيادة المركزية لحزب البعث العربي الاشتراكي الحزب الحاكم في سورية شعور عام لدى كافة المواطنين بأن هناك تغييرا لصالح الوطن و المواطن و ما رافق هذه الانتخابات من تغييرات جذرية يمكن تصنيفها بانطلاقة جديدة لأكبر الأحزاب السياسية على الساحة السورية بعد فترة كمون ربما لها أسبابها الموضوعية بسبب الحرب الظالمة على سورية
و كما قلنا يرى السوريون في هذه الانطلاقة أملا بتغيير السياسات و اجتراح الحلول للواقع المعيشي المتردي و الواقع الاقتصادي الصعب الذي تعيشه البلاد و معالجة آثار الحرب الكارثية التي عاشتها سورية
حول هذه الانطلاقة الجديدة للحزب الحاكم و الآمال المتعلقة بذلك
التقينا مع الباحث الاستراتيجي تركي حسن و كان لنا معه الحوار التالي :
السؤال الأول : في الانتخابات الحزبية الأخيرة حدث تغيير كلي في القيادة المركزية للحزب فما هي برأيكم الرسالة التي بعثت بها الانتخابات للبعثيين و المواطنين ؟
الجواب : التغيير هو سمة الحياة و في الأحزاب و الدول و المؤسسات و حتى في البيت , و بالتالي هذا التغيير كان ينتظره الحزب .
القيادة السابقة لها دورتان و بالتالي قادت الحزب في مرحلة لمدة عشرة سنوات .
النتائج ( كان هناك تقييم عام و النتائج لم تكن كما كان يرتجى) , و قد أعطت القيادة السابقة ما بقدرتها ( قد يكون هناك أسباب مبررة كظروف الحرب و الحصار أي (الظروف التي تمر بها سورية ) و بالتالي لم تؤدي الدور الذي كان يأمله منها الحزبيون بالدرجة الأولى ثم المواطنين بالدرجة الثانية .
و بالتالي هذا التغيير جاء نتيجة مؤتمر سبقه انتخابات حزبية تم التحضير لها والتمهيد و استمرت لعدة أشهر على مستويات الشعب و الفروع ووصلت للجنة المركزية التي أفضت نتيجة انتخابات من الشُعب و الفروع و اللجنة المركزية إلى انتخاب قيادة جديدة .
هذه القيادة التي جاءت هي التي حصلت على أعلى الأرقام في فروعها و بالتالي هذا الأمر هو تحصيل حاصل أن يكون هناك تغيير , و كل الأحزاب و القيادات و الحكومات تتغير , و أعتقد بأن عملية التغيير الكلي في قيادة الحزب صداه موجود في الشارع سواء كان في الحزب أو حتى على مستوى المواطنين , وأعتقد أنها لاقت قبولا ممتازا في الشارع السوري و هذا الأمر كما قلت لك جاء نتيجة انتخابات قاعدية و مشاركة واسعة , يعني هذه الانتخابات شارك بها البعثيون في قواعدهم و هي التي أفرزت التغيير و أعتقد بأن الإعلام كان يراقب هذه الانتخابات على مستوى الشُعب و الفروع وصولا للقيادة و حتى عملية الانتخابات في المؤتمر الأخير ( مؤتمر الحزب الموسع للجنة المركزية ) كان هناك مراقبة الكترونية و شاشات تعرض نتائج الانتخابات و كل عضو في الحزب جاء لاجتماع اللجنة المركزية كان يدلي بصوته الكترونيا و الرصد موجود على الشاشة .
السؤال الثاني : ألقى السيد الرئيس في المؤتمر كلمتين افتتاحية و ختامية في الاجتماع الموسع للجنة المركزية , ما هي أبرز النقاط التي أشار إليها السيد الرئيس و التي ستكون برنامج عمل للحزب و الحكومة في المرحلة المقبلة ؟
الجواب : الرئيس الأسد هو الأمين العام للحزب و بالتالي بافتتاح اجتماع اللجنة المركزية الموسع و الذي كان هو المؤتمر الذي أفضى للتغيير بادر بكلمة افتتاحية ثم كلمة ختامية .
الكلمة الافتتاحية كانت موجهة و تضمنت ثلاثة مناحي ( تنظيمية و سياسية وثقافية أو فكرية ) :
في الناحية التنظيمية كان يمهد إلى أن الحزب يدخل مرحلة جديدة
بمعنى أن القيادات التي تتسلم المواقع في هذه المرحلة ليس بالضرورة أن تقضي عدة سنوات (كما كان يجري سابقا) .
الآن يمكن لكل هذه الاجتماعات , كل قيادة موجودة في مؤتمرها بدءا من الفرق إلى الشُعب إلى الفروع إلى اللجنة المركزية وهي صاحبة الصلاحية في تغيير القيادة أن يؤدي ذلك إلى حجب الثقة كلاً أو جزءا ( ليس بالضرورة أن ننتظر السنوات ) , قد ننتظر ستة أشهر أو سنة و عندما ينعقد المؤتمر و هو صاحب الصلاحية بسحب الثقة عن القيادة بكاملها أو جزء منها و هذا الأمر تنظيمي .
و بنفس الوقت تطرق السيد الرئيس ( الأمين العام ) إلى تاريخ الحزب و ضرورة مراجعة هذا التاريخ (التجربة) , بدءا من التشكيل مرورا بالسنوات التي مر بها ( الخمسينات و الستينات ..الخ ) و خاصة بعد تسلم الحزب للسلطة عام 1963 وهذه التجربة بحاجة إلى دراسة أو إعادة دراسة بالحد الأدنى , و بالتالي طرح عدد من المفاهيم التي على الحزب أن يتصدى لها ( الليبرالية الحديثة – العلاقة مع الإسلام – علاقة الحزب بالسلطة … الخ ) و هذا الأمر في مسار دائما كان سؤال مطروح على القيادة في مسألة السياسة و علاقة الحزب التنظيمية مع السلطة و مع الشارع أعتقد بأنه طرح تحديا كبيرا أمام الحزب و هو عبارة عن فصل ( و لا أقول فصل كامل ) للحزب عن السلطة , فالحزب هو حزب حاكم و لكن الممارسة اليومية للقيادات الحزبية يجب أن تكون بمنأى عن السلطة بمعنى أن الحزب الحاكم أفرز قيادات من داخله لأن تقود السلطة و بالتالي هذه القيادات هي من تقود و يقع على الحزب التخطيط و التنظيم و رسم السياسات و بنفس الوقت مراقبة هذه القيادات ( تقييم و مراقبة القيادة ) و يجري التقييم و استنادا إلى ذلك يجري حجب الثقة عنها أو منحها ثقة جديدة أو تصويب المسار و بمعنى آخر ( عندما نجد أن الحزب يراقب نفسه كأن يكون هناك وزير اقتصاد في الحكومة أيضا هناك مكتب للاقتصاد في القيادة يتابع ما تقوم به الوزارة و ما تقوم به الحكومة في مجال الاقتصاد ( يقيم و لكنه لا يتدخل في الحياة اليومية و لا يتدخل بعمل الوزارة )
كنا نشاهد سابقا أن عضو القيادة يأتي مع الوزير المختص و يشاركان في جولة- و الآن لن نشاهد ذلك – و بالتالي الحزب اكتفى بدوره في التخطيط و رسم السياسات و المراقبة و التقييم ثم المحاسبة على ذلك دون تدخل مباشر في الحياة اليومية بعمل السلطة , و يبقى الحزب كأي حزب حاكم في العالم و بالتالي هذه المسؤولية ( مسؤولية الحكومة ) و عندما تتدخل القيادة بعمل الحكومة المباشر أي أن الوزير في هذه الحالة لم يعد مسؤولا و بالتالي عندما تحمله المسؤولية يتحمل المسؤولية عن المرحلة التي انقضت سواء بحجب الثقة عنه أو إعطائه الثقة مرة ثانية
السؤال الثالث : ساد شعور عام قبل الانتخابات و خلالها و بعدها بأن تغييرا جوهريا في عمل الحزب و انحيازه لجانب الفقراء من الشعب السوري , هل تجدون بأن هذا الشعور صحيح , و ما هي توقعاتكم للمرحلة المقبلة على صعيد تحسين الوضع الاقتصادي و الوضع المعيشي لذوي الدخل المحدود و عموم الشعب السوري ؟
الجواب : هذا الشعور يخامر البعثيين و يخامر المواطنين أي انعكس على بنية الحزب و على المواطن نفسه و السبب لأن الحزب حاكم منذ ستين عاما , لذلك نحن نجد أن هناك حوالي 80% من السوريين عاشوا زمن البعث و هو (حزب حاكم) و بالتالي لا أستطيع أن أفصل بين الحزب و المواطن خاصة أنه عاش هذه التجربة
و النقطة الثانية أن الحزب لديه القدرة على التكيف و أستطيع أن أعدد عددا من المراحل استطاع بها الحزب أن( يتكيف)
بمعنى آخر في مرحلة التأسيس في الأربعينيات و الخمسينيات و الستينات و الآن
ففي مرحلة الأربعينات ( مرحلة التأسيس ) أدبيات الحزب يوجد بها كل الاتجاهات الاقتصادية و الفكرية و الليبرالية واليمين و اليسار و الإسلام و الماركسية … الخ
إذا كانت موجودة في بنية الحزب و لكنها اتفقت على مبادىء أساسية و هي شعار الحزب وأهداف الحزب , و بالتالي هذا الأمر يمكن أن نسجله في إطار أن هناك شيء ثابت و شيء اسمه متحول و هذا موجود في الفلسفة ( الثابت و المتحول ) بمعنى أن هناك ثبات في النص في جزء منه و لكن هناك حركة في المحتوى .
عندما نفسر شعار أمة عربية واحدة في البداية يختلف عن هذه الأيام و يختلف عن مرحلة سبقت و عندما أفسر أهداف الحزب بالوحدة و الحرية و الاشتراكية في التأسيس غير الستينات , فأقول في مرحلة الخمسينات اغتنت تجربة الحزب و بالتالي طرحت مفاهيم أقرب للطبقات الكادحة أي العمال و الفلاحين
في مرحلة الستينات و خصوصا في المؤتمر القومي السادس توضحت هوية الحزب أقصد الفكرية و الاقتصادية عندما قال إننا في ملامح طريق عربي للاشتراكية و لم يقل اشتراكية كاملة و قال بالعلمية و الثورية و أتى الأمر في مرحلة من المراحل كان الحزب أخذ بها ثم عدلها فيما بعد ( يعني الحزب لديه القدرة على أن يتكيف )
هذا الأمر عدله بعد عام 1970 بعد الحركة التصحيحية في زمن الرئيس الراحل حافظ الأسد عندما طرح التعددية السياسية و التعددية الاقتصادية و بالتالي الحزب لديه القدرة على التكيف و أن يطرح وأن يتكيف مع الواقع , و الآن حول ما طرحته حول الطبقات الكادحة لدينا حتى في الإرث الاجتماعي و الإرث الديني في الشارع السوري مفهوم (العدالة الاجتماعية) و بالتالي الحزب واءم بين هدفه في الاشتراكية و العدالة الاجتماعية.
إذا كان البعض في الشارع لا يقول بالاشتراكية فهو يقول بالعدالة الاجتماعية و العدالة الاجتماعية هي مضمون الاشتراكية من حيث المبدأ و الحزب الآن يطرح الانحياز للطبقات الكادحة ( ليس انحيازا و ترك للطبقات الأخرى) و إنما هو ينحاز إلى هذه الطبقات ليؤدي دوره إلى جانبها و بالتالي هذا الأمر صحيح أنه يطرح مسألة المساعدة لهذه الطبقات أن ترتقي بواقعها الاجتماعي و الاقتصادي وهي الطبقات الفقيرة و الكادحة و ذلك من الطبيعي لأن غالبية كوادر الحزب من هذه الطبقة .
السؤال الرابع : تم تكليف دكتور أكاديمي مختص بالاقتصاد رئيسا للمكتب الاقتصادي في القيادة المركزية للحزب تلاه تشكيل فريق استشاري كبير من ذوي الكفاءات و الشهادات العليا في مجال الاقتصاد , ماذا ترون في هذه الخطوة ؟
الجواب : معروف بأن سورية تعرضت لحرب منذ 13 عاما و لا أقول ( قضت نهائيا ) بل أقول دمرت الاقتصاد السوري إلى حد كبير , و نحن في حصار سواء قانون قيصر أو قانون تجديد العقوبات ( حصار سياسي و اقتصادي ) من حيث المبدأ , و هذا الأمر انعكس سلبا على الحالة المعيشية للمواطنين و بالتالي ما فائدة السلطة إن لم يكن همها الأساسي تحسين الوضع المعاشي لمواطنيها ؟
و بالتالي مبرر وجود السلطة هو هذا المواطن .
كيف يمكن أن نحسن ؟
الرئيس الأسد 2021 بخطاب القسم الأخير كان قد أشار إلى تحسين الوضع المعيشي رغم أن الموارد الموجودة تحت سيطرة الدولة قليلة و بنفس الوقت نحن نتعرض لهذا الحصار و الفاتورة الاقتصادية (عملية الانتاج في كثير من المناطق السورية قد تعطلت و خرجت من كنف الدولة ) .
و سآتي بمثال بسيط : نحن كنا ننتج من مناطق شمال سورية ( الجزيرة السورية ) النفط و الغاز و القمح و القطن و في العام الماضي استوردنا القطن , سورية 1995 أنتجت مليون وستة و ثمانين ألف طن من القطن
و في العام الماضي استوردنا القطن ( كنا نصدر نصف كمية إنتاجنا )
أيضا كنا ننتج خمسة ملايين طن من الحبوب ( حاليا نستورد الحبوب) من أجل لقمة الخبز و كنا ننتج و نصدر 386 ألف برميل من النفط نستهلك نصفهم و نصدر الفائض للخارج ( الآن نستورد ما قيمته 2مليار و سبعمائة مليون دولار ) , هذا الوضع الحالي ( الموارد بيد الدولة شحيحة )
كيف عرض السيد الرئيس بخطاب القسم قال : يجب أن نركز على إدارة عجلة الإنتاج .
كيف يمكن أن تدار عجلة الإنتاج ؟
توفير الكهرباء ثم الزراعة و الصناعة .
الطاقة تحتاج لنفط و غاز و نحن ما تسيطر عليه الدولة من إنتاج الغاز وصل (واحد ونصف مليون متر مكعب من الغاز يوميا ) في حين كنا نصل قبل الحرب إلى( 22 مليون مترمكعب)
النقطة الثانية : كان إنتاجنا 360( ألف برميل من النفط) انخفض إلى (22 ألف برميل) و هذا الأمر يضطرنا لشراء المشتقات النفطية بالعملة الصعبة , و بالتالي لإدارة عجلة الإنتاج نحتاج إلى أشياء تساعد على ذلك فالزراعة و الصناعة تحتاج مستلزماتها و حتى إنتاج الكهرباء
فكان التوجه لإصلاح محطات الكهرباء و بنفس الوقت إنتاج جديد من الغاز , و بنفس الوقت الاعتماد على الطاقة المتجددة في توليد الكهرباء عبر شقين ( تقوم به الدولة عبر إقامة مجموعة من المحطات بالطاقة المتجددة كالطاقة الشمسية و الرياح و بنفس الوقت ( المواطن يساعد بذلك عبر تركيب طاقة شمسية في بيته و منشآته الصناعية و التجارية ) و بذلك نأمل أن نأخذ نتائج أكبر و نعتقد بأن مسألة الحصار هي التي عرقلت إعادة دورة الإنتاج و لكن من حيث المبدأ إن الحكومة تسعى لإدارة عجلة الإنتاج لترفع من المستوى المعيشي للمواطنين , لان الحياة المعيشية للمواطنين صعبة و الكل يعاني (أنا و أنت و الجميع ) ولا يمكن أن يتحسن الوضع المعاشي حتى تقوم دورة الإنتاج بكاملها الصناعة و الزراعة و الكهرباء …الخ
هناك أيضا مواد أخرى في الاقتصاد يجب استعادتها فالزيتون مثلا أكبر كمية موجودة في إدلب و وعفرين هي تحت الاحتلال من التركي و المجموعات الإرهابية يجب أن تعود لسيطرة الدولة , فباستعادة الجغرافية تعود الموارد الاقتصادية و الإنتاج .
في شمال شرق سورية (القمح و الطاقة و الزراعة و المياه) فنحن بحاجة لاستعادتها لتعود دورة الإنتاج و بالتالي تحسن الوضع المعاشي
و تحسن الوضع المعاشي لا يقع على عاتق الدولة وحدها بل على الدولة و القطاع الخاص عبر التشاركية مع القطاع العام من أجل أن يقوما بهذه المهمة.
السؤال الخامس : اليوم تعيش سورية مرحلة الاستحقاق الدستوري المتمثل بانتخابات مجلس الشعب و التي يشارك بها حزب البعث العربي الاشتراكي بثقله و حجمه في الساحة السورية , ماذا تعولون على هذا الاستحقاق و هل سيرى المواطن السوري فرقا في التعامل مع قضاياه المعيشية الضاغطة ؟
الجواب : نحن نأمل أن يقوم مجلس الشعب بدوره و فعاليته في هذا الدور التشريعي أفضل مما سبق .
و لكن من حيث المبدأ , طالما أننا بدأنا مرحلة جديدة بدأت بشهر كانون الأول من العام الماضي( كانون أول 2023 ) من بدء الانتخابات الحزبية هناك رسم لمعالم جديدة في الدولة
المعلم الأول هو الانتخابات الحزبية , أجد بأن ما جرى في الانتخابات الحزبية ينعكس الآن على الانتخابات التشريعية بمعنى آخر( سنشهد انتخابات تشريعية حقيقية )
لماذا ؟
لأن الحزب تخلى عما كان يقوم به سابقا و نحن تحدثنا منذ لحظات حول أن السوريون يرتبطون بحزب البعث العربي الاشتراكي كونه حزب حاكم و عاشوا عمرهم كله تقريبا من خلال وجوده كحزب حاكم
الآن ما بدأ به بعد إعلان المرسوم بدعوة الناخبين للانتخابات تشريعية و الآن الحزب نفسه دعى لانتخابات داخلية ( داخل الحزب ) و هي عملية انتخابية أطلق عليها ( الاستئناس الحزبي )
كان في السابق يقال ( كيف أتيتم بفلان عضوا في مجلس الشعب و هو غير فاعل ؟ ) فكانت المسؤولية ترمى على القيادة الحزبية .
كان يقال رشحته القيادة وعندما يتم السؤال : كيف أتى فلان
يقولون: إسأل من أتى به رغم أن كل الأحزاب الحاكمة تسمي ممثليها للانتخابات في كل دول العالم.
و الآن كي لا يقال أن قيادة ما أو شخص ما أو تدخل ما أو التماس ما قد جرى , لذلك جرت عملية الاستئناس الحزبي ( الانتخابات الداخلية الحزبية )
قد تكون صعبة لأنه قد تم الأخذ بالفرع كدائرة انتخابية واحدة بمعنى آخر ( المحافظة كلها دائرة انتخابية واحدة ) و بالتالي تم توسيع قاعدة المشاركة
و هناك لجنة انتخابات تشرف على هذا الاستئناس ( الانتخابات ) و بالتالي إذا كان ممكن سابقا قيام قيادة فرع بترشيح مجموعة لمجلس الشعب
هذا الأمر (انتهى) لأن الأمر سيصار إلى النتائج التي تحققت من خلال المشاركة الحزبية في الانتخابات
رشح من رشح و القاعدة واسعة و الآن القاعدة أوسع من اجتماعات انتخابات القيادة المركزية .
ستشارك مؤتمرات الفرق و الشُعب و المنظمات و حتى المرشحين الذين لا تنطبق عليهم شروط المشاركة و الانتخاب سيكون الكتروني و سيصار لتحديد من يأخذ أعلى الأصوات سيكون مرشحا للحزب ( تحميل قواعد الحزب مسؤولية الترشيح ) و ستكون نسبة الأخطاء أقل و( أسوأ انتخابات أفضل من أي تعيين) لأن التعيين ستتدخل به الأمزجة و الأهواء و حتى لو أتى التعيين بأشخاص جيدين تبقى الانتخابات أفضل .
لا أقول كل من أتى هو سيء و لكن أعتقد بأن هذا الأسلوب الذي اتخذ سيتم فيه تحديد مرشحي الحزب و سيكونون في قائمة موحدة ( قائمة الوحدة الوطنية )
و إذا كانت الانتخابات لم تلبي طموحات المواطنين 100% ستكون هي أفضل من أي صيغة أخرى و ستكون هذه التجربة الأولى (حتى لو كان فيها أخطاء) ستأتي التجربة الثانية أقل أخطاءا لأننا سنبني عليها و نتجاوز الأخطاء في التجربة السابقة .
السؤال السادس : أشار الأمين العام بكلمته التوجيهية بأن ما يحدث ليس بروسترويكا كما قد يذهب البعض في حين يذهب البعض الآخر بأن هناك حركة تصحيحية جديدة لمسار الحزب , ما الذي ترونه أنتم ؟
الجواب : أنا أعتقد بأنها ليست حركة تصحيحية و ليست بروسترويكا كما جاء بعصر غورباشوف خاصة أننا في الذاكرة نتذكر كيف قادت بروسترويكا غورباتشف لمأساة تدمير الاتحاد السوفييتي .
لكن أعتقد بأن هذه الاسئلة كانت تطرح في الحزب أو في الشارع , و منذ سنوات كنا نكتب عن هذا الأمر .
ليس عبارة عن حركة تصحيحية و لكن أقول بأن الحزب لديه القدرة على التكيف و التأقلم و لم تكن مضامين شعار الحزب الأول و الذي تم رفعه في المؤتمر التأسيسي هي نفس المضامين الآن .
و بالتالي أنا تحدثت عن الثابت و المتحول حتى في النصوص الدينية و الفلسفية تتبدل القراءات استنادا للوقائع و التغيرات .
سمة الإنسان( متغير) و الحياة (متغيرة)
هناك ايقاع جديد و لا يمكن أن أبقى أسير الفكرة في 1948 ( قد تبقى الفكرة صحيحة ) من حيث المبدأ و لكن ما أقاربه في شرحي لهذه الفكرة يختلف بين فينة و أخرى و هذا الأمر موجود في النصوص المقدسة ( تتبدل المضامين )
في هذا الخصوص ذكرت لك بأن الحزب مر بعدة مراحل( مرحلة التأسيس و نفس المنطلقات شعار الحزب و أهدافه و مرحلة الخمسينات و تم الحديث فيها عن الاشتراكية العربية , و مرحلة الستينات في المؤتمر القومي و المنهاج المرحلي , و مرحلة الحركة التصحيحية , و مرحلة الرئيس بشار الأسد و هي تختلف عن سابقاتها) و هذا الأمر من الطبيعي بأن يقوم الحزب بالتغيير و أن يجدد نفسه بنفسه لكن بقي الحزب هو من يقود عملية التغيير يعني (الحزب هو الذي طرح التغيير) و هو من يقول بأن المضامين الآن متبدلة و المفاهيم متبدلة و علي أن أطور بالحياة الحزبية و أطور بالمفاهيم الاقتصادية و السياسية و الأفكار الفلسفية و الثقافية و في حركة المجتمع و علاقة المجتمع ببعضه البعض .
و الآن منذ لحظات سألتني عن الطبقات الكادحة و قلت لك بأن الحزب لن يترك الطبقات الأخرى و هو لكل الطبقات و لكنه (ينحاز إلى الطبقات الفقيرة) لأنها تحتاج إلى توازن اجتماعي و كثير من الدول الرأسمالية و الاشتراكية لنأخذ بين الصين و السويد هناك شيء أطلقنا عليه اسم (العدالة الاجتماعية)
إذا كان هناك دول تقول بالماركسية و الشيوعية فنحن نطلق عليها اشتراكية من خلال مفهوم العدالة الاجتماعية .
السؤال السابع : لاحظ المتابعون بأن هناك تركيزا كبيرا عل لجنة الرقابة و التفتيش الحزبي , إلى ماذا يشير ذلك ؟
الجواب : لدينا مثل عربي مشهور يقول ( من يصلح الملح إذا فسد )
بالتالي هذا في غاية الأهمية.
لماذا يمكن أن ينطبق ذلك على حزب البعث ؟
- لأنه حزب حاكم منذ عقود من الزمن , و السوريون بالمراحل السابقة و الحالية يتطلعون إلى دور الحزب (رغم أنه يشترك بجبهة وطنية تقدمية) و هناك أحزاب شقيقة و أحزاب أسست حديثا في زمن الحرب و أحزاب قيد التأسيس وصلت بمجموعها إلى 33 حزب .
- بالتالي الأمر الطبيعي إذا كان للحزب هذا الدور من الطبيعي أن تبحث حول نقاء الحزب و الحفاظ على الحزب تنظيميا و إداريا و ماليا و من الطبيعي أن تكون لدينا لجنة رقابة و تفتيش حزبية تعتني بالحزب
و بالتالي عندما يسلم الملح ( الحزب ) سينعكس ذلك على بقية المجتمع
صحيح نحن وفق الدستور الجديد (2012) يجب أن نتكيف مع إلغاء المادة 8 ( الحزب قائد في الدولة و المجتمع ) و أصبح الحزب الحاكم كبقية دول العالم.
و بالتالي نقاء الحزب سينعكس عليه (كحزب حاكم) و إذا كان الحزب غير قادر على تنظيف نفسه و صيانة نفسه و حمايتها لن يكون قادرا على قيادة الدولة .
و بالتالي من أجل أن يكون الحزب نظيفا و شفافا و تلاحق فيه الأخطاء و يتم تجاوزها مباشرة .
لجنة الرقابة و التفتيش تم تفعيلها في هذا المؤتمر و أعطيت صلاحيات بأن تقوم بمهامها تنظيميا و العملية الانتخابية و الأهم من ذلك ستراقب ماليا , و بالتالي مهمة اللجنة الرقابة المالية و التدقيق المالي على مصروفات الحزب و قيادات الحزب و على مكاتب و فروع الحزب ( و من يضبط المال و النفقات الإدارية يستطيع أن يحافظ على نظافة الحزب ) لذلك هذا الأمر المولجة به اللجنة مستمر ( جزء من المرحلة الجديدة )
- الباحث الاستراتيجي تركي حسن لكم فائق شكرنا و محبتنا على الوقت الممنوح لنا و المعلومات الغنية التي حصلنا عليها مع تمنياتنا لكم شخصيا بالصحة و السعادة و لسورية الأمن و الاستقرار
- جزيل شكرنا و محبتنا لكم و لإدارتكم الإعلامية و للشعب التشيكي الصديق
